Er is al veel gezegd en geschreven over de vernieuwde Schijf van Vijf. Voor sommigen voelt het misschien wat belerend of roept het weerstand op, en dat is begrijpelijk. Tegelijk kan het helpen om er op een andere manier naar te kijken: als een uitnodiging om samen bewuste keuzes te maken. Keuzes die niet alleen bijdragen aan onze eigen gezondheid, maar ook kunnen helpen om de druk op de zorg te verlichten en beter voor het milieu te zorgen. En misschien nog wel het belangrijkste: we geven er een goed voorbeeld mee aan onze kinderen, zodat zij gezond kunnen opgroeien en we samen de toename van gezondheidsproblemen en overgewicht kunnen keren.
Gezond eten is niet alleen goed voor je lichaam, maar ook voor je mond. Wat je eet en drinkt heeft direct invloed op je tanden en tandvlees. Met de juiste keuzes verklein je de kans op gaatjes en ontstekingen.
Het goede nieuws: je hoeft het niet ingewikkeld te maken. Met de vernieuwde Schijf van Vijf kun je stap voor stap werken aan een gezonde mond én een fit lichaam. We geven in deze blog naast uitleg over de relatie met mondgezondheid ook tips hoe je klein kan beginnen. Verderop in de blog ook tips hoe je gezonde en voordelige keuzes kan maken in de supermarkt. Maar eerst;
Waarom is voeding belangrijk voor je mond?
Alles wat je eet en drinkt komt langs je tanden. Suikers en zuren kunnen je tanden beschadigen. Daarnaast helpt gezond speeksel je tandvlees gezond te houden. Gezonde voeding ondersteunt je mondgezondheid en een gezonde mond ondersteund je algehele conditie en gezondheid.
Hoe helpt de Schijf van Vijf mij aan een gezonde mond?
De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum laat zien wat gezondere keuzes zijn. Het helpt je om genoeg voedingsstoffen binnen te krijgen en minder vaak te snacken. En alleen dat is al belangrijk, want: minder eet- en drinkmomenten = minder zuuraanvallen op je tanden.
We zetten ze alle 5 op een rijtje:
1 Wat doen groente en fruit voor je tanden?
Groente en fruit zijn onmisbaar voor een gezonde mond.
Dit doen ze voor jou:
- Ze houden je tandvlees gezond
- Harde groenten waarop je moet kauwen (zoals wortel) helpt je gebit schoon te maken
- Ze bevatten vitamines en mineralen
Let op met fruit: Fruit bevat natuurlijke suikers en zuren. Eet fruit daarom liever in één keer, bijvoorbeeld bij een maaltijd of als snack met een handje rauwe noten. En niet de hele dag door kleine hapjes. Opmerking: Een glas vruchtensap (ook vers geperst) valt er helaas niet onder, sap drinken is een grotere belasting voor je gebit dan fruit eten.
2 Volkoren producten: goed voor je gebit én minder trek
Denk aan volkorenbrood, volkorenpasta, havermout, en zilvervliesrijst.
Waarom zijn ze goed?
- Volkoren producten moet je beter kauwen → goed voor tanden en tandvlees
- Ze vullen beter → minder snacken
- Minder 'snelle' suikers→ minder kans op gaatjes
En je langer verzadigd voelen is minder snacken = minder schade aan je tanden
3 Eiwitten en calcium: bouwstoffen voor sterke tanden
Je vindt deze in:
- (Plantaardige) zuivel
- Noten en zaden
- Vis
- Peulvruchten
- Eieren
- Vlees
Wat doen eiwitten en calcium voor je mond?
- Calcium maakt je tanden sterker
- Eiwitten helpen bij herstel na een behandeling
Bijvoorbeeld na een kaakoperatie, plaatsen van een implantaat of tandvleesbehandeling is dit extra belangrijk.
4 Gezonde vetten: minder zichtbaar, toch belangrijk
Gezonde vetten zitten in:
- Olijfolie
- Noten & zaden
- Avocado
- Vette vis
Ze hebben minder direct effect op je tanden, maar helpen wel je lichaam gezond te houden. En een gezond lichaam ondersteunt ook je mondgezondheid dus indirect zijn de goede vetten ook belangrijk voor je mondgezondheid.
5 Wat kun je het beste drinken?
De beste keuze is simpel: Water, thee en koffie zonder suiker
Saai? Water met een takje munt, stuk komkommer, schijf gember of een combinatie hiervan maken van water een lekkere dorstlesser en het ziet er ook nog leuk uit. En de keuze in thee is eindeloos! Ook met verse ingrediënten kan je heerlijke thee zetten zoals heet water met een schijfje gember en/of citroen, kurkuma of een takje munt of citroenmelisse uit de tuin. Met venkelzaadjes kan je een heerlijke 'after diner' thee zetten.
Maar let op met:
- Frisdrank → veel suiker = gaatjes
- Sap en fris → is zuur = slijtage van je tanden
Suiker wordt omgezet in zuur. Dubbele belasting dus! Drink deze dranken in één keer en niet de hele dag door. Je kan je gebit naspoelen met water. Lees hier meer over hoe zoete drankjes eigenlijk heel zuur zijn.
5 praktische tips: zo voorkom je gaatjes
Wil je echt verschil maken? Begin met deze simpele regels:
- Eet maximaal 7 keer per dag (inclusief snacks en (zoete) drankjes)
- Kies voor zo min mogelijk suiker
- Drink vooral water
- Poets 2 keer per dag met fluoride tandpasta
- Gebruik floss of ragers om goed tussen je tanden en kiezen te reinigen.
Kleine aanpassingen maken op lange termijn een groot verschil. Gezonde voeding helpt je lichaam en mond gezond te houden en problemen te voorkomen. Na een behandeling of ziekte zal je sneller herstellen en energie opbouwen door een gezonde leefstijl.
Gezond kiezen in de supermarkt (zonder stress)
Veel mensen vinden gezond kiezen lastig. Dat is logisch: het grootste deel van de producten in de supermarkt is ongezond. Ongeveer 80% van de producten kun je beter laten staan.
Hoe vind je dan de gezonde keuzes?
Enkele voorbeelden:
- Groenten en fruit (vaak bij de ingang)
- Kies voor volkoren varianten
- Peulvruchten in blik, pot of gedroogd in een zak
- Noten, zaden, notenpasta en pindakaas
- Diepvriesgroenten en -fruit
- eieren, vis in blik op water of olie, onbewerkte vis in het vriesvak
Extra tips: kies voor producten van het seizoen. Die zijn vaak goedkoper én gezonder. Seizoensproducten zijn ook vaker in de aanbieding en elke supermarkt heeft wel een magazine en website waarop je eenvoudige en lekkere recepten kan vinden die daarbij passen.
Hoe herken je ongezonde producten?
Let op deze signalen:
- Kant-en-klaar maaltijden
- Producten uit pakjes en zakjes
- Lange ingrediëntenlijsten
Pas op met claims zoals: “zonder toegevoegde suikers”, er kunnen nog steeds suikers in zitten verstopt onder een andere naam, zie 130 verschillende namen voor suiker.
Regel: hoe minder bewerkt, hoe beter
Een gezonde mond begint bij je dagelijkse keuzes. Je hoeft niet meteen perfect te eten. Het gaat om kleine stappen die je volhoudt.
Je kan vandaag al beginnen met bijvoorbeeld:
- één gezondere maaltijd
- minder snacken
- vaker water drinken
- 2 keer per dag je tanden poetsen
Zo werk je elke dag aan: een gezonde mond, een fit lichaam en meer energie
Tot slot: maak het haalbaar voor jezelf. Gezond leven hoeft niet ingewikkeld en duur te zijn. Kijk wat bij jou past en begin klein.
Wil je meer lezen over dit onderwerp? Laat je inspireren door leefstijlen zoals de Blue Zones, waar mensen langer gezond blijven door simpele dagelijkse gewoontes. Of lees een eerdere blog van Louise Witteman over cariëspreventie en voeding. En natuurlijk is er veel informatie met tips te vinden op de site van het Voedingscentrum.
