Veel mensen hebben last van gevoelige tanden. De pijn is vaak kort en scherp bij koud, warm, zoet of zuur eten en drinken. Meestal wordt dit veroorzaakt door blootliggende tandhalzen of tanderosie. Gevoelige tanden zijn vervelend, maar in veel gevallen goed te voorkomen en te behandelen.
Wat zijn gevoelige tanden?
Gevoelige tanden ontstaan wanneer het tandglazuur dunner wordt of wanneer het tandvlees zich terugtrekt. Daardoor komt het tandbeen (dentine) bloot te liggen. Dit deel van de tand is extra gevoelig voor prikkels zoals kou, warmte en zuur.
Belangrijk om te weten:
- Korte, scherpe pijn → vaak onschuldig
- Langdurige of kloppende pijn → mogelijk een ontsteking
Bij twijfel is een controle bij de tandarts altijd verstandig.
Oorzaken van gevoelige tanden
Veelvoorkomende oorzaken van gevoelige tanden zijn:
- Tanderosie door zure voeding
- Te hard of verkeerd tandenpoetsen
- Terugtrekkend tandvlees (tandvleesrecessie)
- Tandenknarsen of klemmen
- Gaatjes, scheurtjes of tanden bleken
Zure voeding en tandenpoetsen
Zure producten maken het tandoppervlak tijdelijk zacht. Poets je direct na het eten of drinken van zure producten zoals jus d’orange, dan ontstaat sneller slijtage van het tandglazuur en tandbeen.
Wacht dus minimaal 60 minuten met poetsen na zuur eten of drinken.
Wat is tanderosie?
Tanderosie ontstaat wanneer zuren uit voeding of drank het tandglazuur oplossen. Dit is een veel voorkomende oorzaak van gevoelige tanden en blootliggende tandhalzen.
Symptomen van tanderosie:
- Gevoelige tanden
- Gladde of doffe tanden
Zichtbare slijtage van tanden en kiezen
- Gelige verkleuring
- Dunne of scherpe tandranden
Wat kun je beter niet eten of drinken bij tanderosie?
Beperk vooral:
- Frisdrank en energiedrank
- Vruchtensap en citrusfruit
- Wijn en azijn
Tanderosie is niet terug te draaien, glazuur groeit niet meer aan…maar met de juiste zorg wel te stoppen.
Wat is terugtrekkend tandvlees?
Bij terugtrekkend tandvlees trekt het tandvlees zich terug van de tand, waardoor de tandhalzen bloot komen te liggen. Dit kan zorgen voor gevoelige tanden, gaatjes en ontstekingen.
Deze aandoening heet “tandvleesrecessie”. Tandvlees groeit meestal niet vanzelf terug, maar verdere schade is wel te voorkomen.
Wat kun je zelf doen tegen gevoelige tanden?
Wil je de pijn bij gevoelige tanden verminderen? Dan helpen deze tips:
- Beperk zure eet- en drinkmomenten
- Poets niet direct na zuur eten
- Poets zacht en zonder druk
- Gebruik tandpasta voor gevoelige tanden
- Ga regelmatig op controle bij de tandarts
Behandeling van gevoelige tandhalzen door de tandarts
De tandarts onderzoekt de oorzaak van de klachten en kan:
- Een beschermende lak of coating aanbrenge
- Kleine beschadigingen afdichten
- Advies geven bij tandenknarsen (bitje)
- Bij ernstige tandvleesproblemen een chirurgische behandeling voorstellen
Wanneer naar de tandarts bij gevoelige tanden?
Maak een afspraak bij:
- Aanhoudende of erger wordende pijn
- Spontane pijn zonder prikkel
- Zichtbare slijtage of terugtrekkend tandvlees
Gevoelige tanden of tandhalzen en erosie samengevat:
Gevoelige tanden, blootliggende tandhalzen en tanderosie komen vaak voor en worden meestal veroorzaakt door zuren, slijtage en terugtrekkend tandvlees. Met de juiste mondverzorging en aanpassingen kun je veel klachten voorkomen. Blijven de klachten? Dan is professioneel advies belangrijk.
Wil je meer weten over gevoelige tanden? Lees dan verder:
Aanvullende informatie over gevoelige tanden, tandhalzen en erosie:
In bovenstaande afbeelding aan de linkerzijde is een kies afgebeeld, bestaande uit het binnenste levende deel / de pulpa (met bloedvaatjes) met daaromheen het tandbeen (geel) en de glazuurkap (blauw). In bovenstaande afbeelding aan de linkerzijde is het tandbeen bloot komen te liggen en wanneer we dat gebied in de rechter afbeelding onder een microscoop bekijken is te zien dat het tandbeen kleine kanaaltjes bevat. Deze kanaaltjes worden tubuli genoemd.
Kanaaltjes in het tandbeen
De kanaaltjes in het tandbeen lopen door naar het levende deel (pulpa). De zenuwvezels in de pulpa kunnen via deze kanaaltjes geprikkeld worden door bijvoorbeeld aanraking, koude, warmte en/of zoet.
Naar alle waarschijnlijkheid wordt de pijn bij gevoelige tanden veroorzaakt door een drukverschil in deze kanaaltjes. In de afbeelding hierboven wordt schematisch uitgelegd hoe dit zou werken bij een koudeprikkel. Door het koude ijs wordt het vocht in de kanaaltjes naar buiten getrokken (onderdruk bij de tandhals) en reageren de zenuwtakjes met het afgeven van een (pijnlijke) prikkel.
Ontstaan van blootliggend tandbeen
In de afbeelding rechts hierboven ziet u een microscopische opname van tandbeen zonder smeerlaag met geopende ingangen van de tubuli. In veel gevallen zijn de kanaaltjes in het tandbeen aan de blootliggende oppervlakte van het tandbeen (dentine) bedekt en dus geblokkeerd met een smeerlaag, zodat de vloeistofverplaatsing door bijvoorbeeld een ijsje mee zal vallen. Maar onder bepaalde omstandigheden kunnen ze geopend worden waardoor de gevoeligheid toeneemt, zoals te zien op de afbeelding links hierboven. Het is bewezen dat gevoelige tanden of kiezen meer, maar ook wijdere kanalen hebben dan niet gevoelige tanden en kiezen.
| Effect op tandbeen | Effect op tandbeen als tegelijkertijd gepoetst wordt | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Voedingsmiddelen | pH | Voedingsmiddelen | pH | 3 min | |
| Witte wijn | 2,3 | +++ | Limonade | 2,2 | +++ |
| Rode wijn | 2,6 | ++ | Cola | 2,3 | ++ |
| Cola | 2,9 | - | Witte wijn | 2,6 | +++ |
| Sinaasappelsap | 3,0 | ++ | Grapefruit sap | 2,7 | +++ |
| Yoghurt | 3,2 | ++ | Appelsap | 3,0 | +++ |
| Grapefruit sap | 3,6 | +++ | Rode wijn | 3,2 | +++ |
| Appelsap | 4,1 | +++ | Sinaasappelsap | 3,3 | +++ |
| Thee | 5,0 | - | Yoghurt | 4,1 | ++ |
| Koffie | 5,5 | - | Melk | 5,7 | - |
| Koffie met melk | 6,2 | - | Koffie met melk | 6,6 | + |
Hierboven zijn twee tabellen te zien, waarin de invloed van verschillende dranken op het tandbeen (dentine) kan worden afgeleid. Hoe meer plusjes er staan afgebeeld des te meer er van de smeerlaag is verdwenen en des te meer tubuli geopend zijn. In de linkertabel hierboven is te zien wat het effect is als alleen de vloeistof contact maakt met het tandbeen en in de rechtertabel hierboven is het effect te zien als er ook tegelijkertijd gepoetst wordt. In het algemeen kan je stellen dat het tegelijkertijd poetsen (abrasie) het effect van de zuren (erosie) behoorlijk versterkt. Opvallend is dat cola zonder poetsen nauwelijks effect heeft, maar dat verandert sterk als dat wel gebeurt. Ook is te zien dat de zuurgraad (pH) niet van doorslaggevende betekenis is voor de potentie om schade aan te brengen, meer factoren zoals onder andere de buffercapaciteit spelen ook een belangrijke rol. Bijvoorbeeld: hoewel rode wijn veel zuurder is dan appelsap, kan appelsap sneller schade aanrichten.
