Overzicht tandarts specialisaties | Tandarts.nl

Binnen de mondzorg werken er assistenten, mondhygiënisten, tandtechniekers, tandprothetici en uiteraard tandartsen. Tandartsen zijn er ook nog in allerlei smaakjes. Zo zijn er de specialisten zoals de kaakchirurg maar daarnaast kennen we ook nog differentiaties. 

Specialistaties tandarts

De mondzorg kent twee specialisaties, namelijk de kaakchirurgie en de orthodontie. De kaakchirurg heeft tandheelkunde en geneeskunde gestudeerd. Daarna start de specialisatie die nog eens 4 jaar duurt. Om orthodontist te worden moet ook lang gestudeerd worden, namelijk 10 jaar. De meesten zullen de kaakchirurg van het verwijderen van verstandskiezen en van wortelpuntoperaties. Een kaakchirurg behandelt daarnaast letsels van de beenderen van het aangezicht en de weke delen (huid en slijmvliezen) die er overheen liggen. Voorts behandelt de kaakchirurg de goedaardige en de kwaadaardige gezwellen van de mondholte en de naaste omgeving. Ook behandelt de kaakchirurg aangeboren afwijkingen van het skelet van het aangezicht, zoals schisis (de "hazenlip").

Vergroeiingen van de beenderen van het aangezicht worden eveneens behandeld door de kaakchirurg, vaak samen met de orthodontist (de "beugeltandarts"). De orthodontist plaatst met een beugel de tanden en kiezen in de goede stand. Soms is het nodig dat de kaakchirurg de kaken in de juiste positie brengt door te opereren. De kaakchirurg kan ook tandvleesoperaties doen en ook implantaten (kunstwortels) in de kaak aanbrengen. Niet alleen de kaakchirurg kan operaties doen. Tandartsen kunnen dit vaak ook, maar niet elke tandarts doet dat. Een tandarts moet zich daarin bekwaam genoeg voelen om de eenvoudigere operaties te doen. Ook zijn er tandartsen die eenvoudige orthodontie doen. Tandartsen die eenvoudige operaties doen en/of orthodontie mogen zich echter geen kaakchirurg of orthodontist noemen. 

Parodontoloog

Parodontoloog is geen beschermde titel, dus iedereen mag zich zo noemen. Wel bestaat er een verenigingsregister waar een parodontoloog zich kan laten registeren. Een Parodontoloog NVvP of Parodontoloog erkend NVvP is een tandarts die na het voltooien van de studie tandheelkunde een aantal jaren als tandarts heeft gewerkt en daarna een post-academische opleiding in de parodontologie heeft afgerond.

Dit is tegenwoordig minimaal een 3-jarige full-time opleiding aan de universiteit waarbij ook zelfstandig wetenschappelijk onderzoek verricht wordt waardoor men getraind is in het bijhouden en kritisch volgen van de wetenschappelijke literatuur. Een parodontoloog is een tandarts die expert is op gebied van de omgeving, het fundament of de verankering van het gebit. Kort gezegd is dit het tandvlees en het kaakbot om de tanden kiezen. Een parodontoloog werkt vaak samen met mondhygiënisten. De parodontoloog krijgt patiënten op verwijzing van de tandarts of mondhygiënist.

Endodontoloog

Ook de endodontoloog krijgt patienten verwezen vanuit de tandarts. Een endodontoloog voert complexe wortelkanaalbehandelingen uit. Hij richt zich ook op het uitvoeren van een tweede wortelkanaalbehandeling van een tand of kies die na een eerdere behandeling niet geheel genezen is. Een endodontoloog weet dus alles over de tandzenuw, de wortelpunt en de weefsels daar omheen. De opleiding tot endodontoloog duurt 3 jaar fulltime na de voltooiing van tandheelkunde en kan daarna een erkent NVeE endodontoloog (Nederlandse Vereniging voor Endodontologie) worden.

Gnatholoog

De postinitiële opleiding Gnathologie biedt verdieping in het klinische en wetenschappelijke onderwijs gericht op alle aspecten van, en gerelateerd aan de tandheelkundige discipline Gnathologie. Tandartsen worden opgeleid in de diagnostiek en behandeling van temporomandibulaire disfunctie wat alles te maken heeft met het kaakgewricht en de manier van dichtbijten en kauwen. Ook studeren ze over orofaciale pijn. Daarnaast leren deze tandartsen de diagnostische en behandelprincipes van slaapstoornissen gerelateerd aan de tandheelkunde (bijvoorbeeld knarsen en slaapapneu) en hun tandheelkundige gevolgen (bijvoorbeeld gebitsslijtage).

Bovendien verkrijgen de tandartsen basiskennis in medische disciplines met raakvlakken met de Gnathologie, bijvoorbeeld Fysiotherapie, Reumatologie, Neurologie en Psychologie. De opleiding bestaat uit drie jaar van intensieve training. De opleiding leidt tot de titel 'tandarts gnatholoog' en is geaccrediteerd door de Nederlandse Vereniging voor Gnathologie en Prothetische Tandheelkunde (NVGPT). De opleiding oogt ook voor erkenning door de European Academy for Craniomandibular Disorders (EACD).

Tandarts-dormoloog

Een tandarts-dormoloog kan geaccrediteerd worden door de NVTS. Dit is een wetenschappelijke vereniging van tandheelkundige zorgverleners die zich bezig houdt met het bevorderen en verbreiden van de kennis der tandheelkundige slaapgeneeskunde. De nadruk ligt op het delen van kennis van snurk- en/of apneuklachten en de behandeling hiervan door middel van een mandibulair repositie apparaat (MRA).

Angsttandarts en gehandicaptenzorg

Als mondzorg een puzzel is, kan de angsttandarts in beeld komen. De Vereniging tot Bevordering der Tandheelkundige Gezondheidzorg voor Gehandicapten (VBTGG) heeft als doelstelling “Het bevorderen van de tandheelkundige gezondheidszorg voor mensen met een beperking”. Daarnaast maakt zij zich ook sterk voor de toegankelijkheid van de tandheelkunde voor mensen met een extreme angst voor tandheelkundige behandelingen en andere bijzondere zorggroepen. Er zijn tandartsen voor mensen met een verstandelijke beperking.

Zij hebben een speciale postdoctorale opleiding gevolgd om mensen met een verstandelijke beperking zo goed mogelijk te kunnen behandelen of hebben in ieder geval affiniteit met de doelgroep. Zij zijn bekend met de verschillende ontwikkelingsniveaus en de gevolgen hiervan. Zij zijn in staat ook bij mensen met een verstandelijke beperking een angstbehandeling te geven en op hun niveau te communiceren. Zij nemen zoveel tijd als nodig voor de behandelingen.

Kindertandarts – pedodontoloog

Pedodontologie is de tandheelkundige behandeling (=odontologie) van kinderen (=pedo), oftewel de kindertandheelkunde. Kinderen vereisen een speciale aanpak. De psychologische aanpak is dus totaal verschillend ten opzichte van volwassenen. Anderzijds vereist kindertandheelkunde speciale technieken. Om kindertandarts te worden volgt men na de tandheelkunde studie de 3-jarige fulltime kindertandheelkunde opleiding. Ook deze tak heeft een eigen vereniging: De NVvK en is een afkorting voor Nederlandse Vereniging voor Kindertandheelkunde.

Implantoloog    

Sinds 2002 is het in Nederland mogelijk om als tandarts of specialist mondziekten en kaakchirurgie met specifieke kennis en klinische vaardigheden op het gebied van de orale implantologie, door de Nederlandse Vereniging voor Orale Implantologie (NVOI) te worden aangemerkt en geregistreerd als erkend implantoloog. De implantoloog plaatst kunstwortels in het bot als de natuurlijke tand verloren is gegaan. Deze implantaten hebben veel nazorg nodig en daarbij wordt vaak samengewerkt met een mondhygiënist.

Ouderentandarts (geriatrie tandarts)

De tandarts-geriatrie heeft zich gespecialiseerd in mondzorg voor ouderen. Hij heeft hiervoor een tweejarige opleiding gevolgd. De naam geriatrie komt van het Griekse geron, dat "oudere" betekent, en iatros, dat "arts" betekent. De tandarts-geriatrie is er dan ook gespecialiseerd in de mondzorg voor de kwetsbare oudere. Kwetsbare ouderen worden ook wel de ‘geriatrische patiënt’ wordt genoemd. Dit zijn mensen op een hogere leeftijd met een complex ziektebeeld als gevolg van een combinatie van lichamelijke, geestelijke en/of sociale problemen. Hierdoor ondervinden zij belemmeringen in het zelfstandig functioneren in het dagelijks leven en een afname in kwaliteit van leven. Hierdoor kan de mondgezondheid van de geriatrische patiënt veranderen.

Restauratief tandarts

De huistandarts wordt bij de optimale praktijkvoering steeds verder ondersteund door gedifferentieerde vakgebieden. Voor de ingewikkelde patiëntenzorg waarbij binnen 1 patiënt meerdere problemen zijn is voor de huistandarts nog geen adequate ondersteuning aanwezig. Daarom komt er een nieuwe differentiatie en dat is de restauratieve tandheelkunde. De zorgtaak van deze differentiatie is de coordinatie, begeleiding en uitvoering van de hoogwaardige tandheelkundige zorgverlening waarbij meerdere differentiaties betrokken zijn. In de opleiding komen onderwerpen als communicatie en samenwerken ruim aan bod. Ook deze studie bedraagt 3 jaar nadat de tandarts ervaring heeft opgedaan in de huispraktijk.

Auteur: Lieneke Steverink