Eerste hulp bij tandheelkundige spoed: wat kunt u zelf doen?
Een tand die plotseling afbreekt, een flinke kiespijn die ’s avonds begint of een tand die na een val losraakt. Een tandheelkundig probleem komt vaak onverwacht en kan behoorlijk schrikken zijn. Maar wat moet u op zo’n moment doen? En wanneer is het nodig om direct contact op te nemen met de tandarts?
In deze blog bespreken we een aantal veelvoorkomende tandheelkundige spoedsituaties en geven we tips voor wat u zelf kunt doen totdat u bij de tandarts terechtkunt.
Een afgebroken of uitgeslagen tand
Is er door een val, ongeluk of harde klap een stuk van een tand afgebroken? Bewaar het afgebroken stukje en neem het mee naar de tandarts. Soms kan het stukje worden teruggeplaatst.
Is een blijvende tand helemaal uitgeslagen? Zoek de tand voorzichtig op en pak hem bij de kroon vast, dus het gedeelte dat normaal zichtbaar is in de mond. Raak de wortel zo min mogelijk aan. Spoel de tand eventueel kort af met melk of fysiologisch zout, maar poets of schrob de wortel niet.
Als het lukt, kunt u de tand voorzichtig terugplaatsen in de tandkas. Lukt dat niet, bewaar de tand dan in melk en neem zo snel mogelijk contact op met de tandarts. Bij een uitgeslagen blijvende tand is snelheid belangrijk.
Een melktand die is uitgeslagen, mag u niet zelf terugplaatsen. Neem wel contact op met de tandarts.
Ernstige tandpijn
Heftige of toenemende tandpijn kan verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld een ontstoken zenuw, een ontsteking rond de wortel of een beschadigde tand.
Tot u bij de tandarts terechtkunt, kunt u proberen de pijn te verlichten met een pijnstiller die u normaal gesproken mag gebruiken. Volg hierbij altijd de bijsluiter en de aanbevolen dosering.
Warmte kan een ontsteking soms erger laten aanvoelen. Bij een dikke wang kunt u daarom beter niet met een warme doek of kruik tegen de wang aan slapen. Koelen aan de buitenkant van de wang kan tijdelijk verlichting geven.
Pijnstillers kunnen de klachten verminderen, maar lossen de oorzaak niet op. Bij aanhoudende of hevige tandpijn is het daarom belangrijk om de tand te laten beoordelen.
Een dikke wang of zwelling
Een zwelling van de wang of het tandvlees kan wijzen op een ontsteking. Neem bij een duidelijke of snel toenemende zwelling contact op met uw tandarts.
Heeft u daarnaast koorts, voelt u zich ziek of wordt slikken of ademen moeilijk? Dan is er sprake van een ernstige situatie en moet u direct medische hulp inschakelen.
Wacht bij een snel toenemende zwelling dus niet af tot de volgende reguliere afspraak.
Een tand of kroon die loszit
Een losse kroon, brug of vulling kan vervelend zijn, maar is niet altijd direct een medische spoedsituatie. Bewaar het losgekomen onderdeel en neem contact op met de praktijk.
Probeer een kroon niet zelf vast te lijmen met secondelijm. Daarmee kunt u de tand of het tandvlees beschadigen en kan het voor de tandarts moeilijker worden om de kroon later goed te plaatsen.
Heeft u na het losraken scherpe randen waar uw tong of wang steeds langs schuurt? Probeer dan voorzichtig te voorkomen dat u erop bijt en neem contact op met uw tandarts.
Een bloeding na een behandeling
Een beetje nabloeden na bijvoorbeeld het trekken van een tand of kies kan voorkomen. Meestal kunt u dit stoppen door een schoon gaasje op de wond te leggen en hier ongeveer 30 minuten stevig op te bijten.
Blijft de wond ondanks goed druk uitoefenen flink bloeden? Neem dan contact op met uw tandarts of de aangewezen spoeddienst.
Ga bij een nabloeding niet steeds tussendoor kijken of het al gestopt is. Door het gaasje telkens weg te halen, kan het stolsel dat zich vormt weer loskomen.
Een tandheelkundig ongeluk
Heeft u een harde klap op uw mond of kaak gehad? Ook wanneer een tand er op het eerste gezicht goed uitziet, kan er schade aan de tandwortel of het omliggende weefsel zijn ontstaan.
Een tand kan na een ongeluk bijvoorbeeld gevoelig worden, verkleuren of losser gaan staan. Laat een beschadigde tand daarom beoordelen door een tandarts, zeker wanneer er sprake is van pijn, een breuk of een verandering in de stand van de tand.
Wat hoort meestal niet bij tandheelkundige spoed?
Niet iedere klacht hoeft midden in de nacht of in het weekend behandeld te worden. Een kleine afgebroken vulling zonder pijn, een kroon die loszit of lichte gevoeligheid kan vaak tijdens een reguliere afspraak worden beoordeeld.
Twijfelt u? Neem dan contact op met uw tandarts. De praktijk kan samen met u inschatten hoe snel u gezien moet worden.
Goed voorbereid op tandheelkundige spoed
Het is handig om het telefoonnummer van uw tandarts en, buiten openingstijden, de gegevens van de aangewezen spoeddienst bij de hand te hebben.
Bij een ongeval is het daarnaast verstandig om rustig te blijven en te kijken wat er precies is gebeurd: is er een tand afgebroken, helemaal uitgeslagen, losgeraakt of is er alleen sprake van een wond aan het tandvlees?
Bij ernstige zwelling, problemen met ademhalen of slikken of een ernstige verwonding moet u niet afwachten, maar direct medische hulp inschakelen.
Een tandheelkundig spoedgeval kan behoorlijk stressvol zijn. Door rustig te handelen en op tijd contact op te nemen met een tandarts, kunt u in veel situaties voorkomen dat de schade groter wordt.