Klaar met je tong? Berg hem dan maar weer op

Voor de meeste spullen in huis hebben we een vaste plek. Je jas hang je aan de kapstok, je kleding leg je in de kast en het bestek ligt in de besteklade. Niet omdat die spullen daar de hele dag moeten blijven, maar omdat dat hun plek is zodra je ze niet gebruikt.
Voor je tong geldt eigenlijk hetzelfde. Hij helpt bij eten, slikken, praten, lachen en zoenen. Maar waar 'ruim' je hem op als hij even geen taak heeft? Die plek noemen we de tongrustpositie. En binnen de oro-myofunctionele therapie (OMFT) is die minstens zo belangrijk als wat de tong doet tijdens slikken of praten.

Eerst maar eens voelen

Doe nu even helemaal niets met je mond: niet eten, praten, lachen of zoenen. Voel alleen.
Waar is je tong? Ligt hij helemaal onderin, tegen je ondertanden, zweeft hij, hangt je tong als een hangmatje of voel je hem volledig tegen je gehemelte? En je lippen: gesloten of op een kier? Hoe adem je: door je neus of door je mond?
Veel mensen hebben hier geen idee van, en dat is normaal. Je denkt ook niet de hele dag na over de stand van je schouders. Het lichaam kiest automatisch een houding die na verloop van tijd comfortabel is geworden.

Je tong is vaker in rust dan je denkt

Tijdens een gesprek is je tong voortdurend in beweging. Hij wordt breed en smal, maakt een gootje, raakt je tanden of kiezen, ligt even op de mondbodem, om zich daarna weer razendsnel te verplaatsen om een andere klank te maken. Maar zodra jij stopt met praten en gaat luisteren, heeft je tong weer even niets te doen. Ook dat is een rustmoment. Net zoals je na het schrijven ook niet met je pen blijft spelen, mag ook je tong na het spreken terug naar zijn vaste plek: de tongrustpositie.

Waar hoort de tong dan te liggen?

Bij een functionele mondrustpositie zijn de lippen ontspannen gesloten en adem je door de neus. Tanden en kiezen klemmen niet op elkaar; er is juist een kleine ruimte tussen het onder- en bovengebit. De tong ligt hoog, breed en licht aangezogen tegen het gehemelte, zonder druk tegen de tanden.
Probeer het verschil te voelen:
    1.    Laat je tong eerst los onderin liggen.
    2.    Breng hem omhoog, met de punt vlak achter de boventanden.
    3.    Voel ook het middendeel en de zijkanten tegen het gehemelte.
    4.    Zuig licht aan, en laat weer los.
Het gaat er niet om dat je de tong de hele dag met kracht omhoog duwt. Een rustpositie hoort ontspannen te zijn.

Waarom maakt dat uit?

Tanden en kaken zitten voortdurend tussen twee krachten: de tong van binnen, lippen, kin en wangen van buiten. Vooral hoe vaak en hoe lang die kracht aanwezig is, telt.
Wetenschappelijk onderzoek koppelt afwijkende tongrustposities aan onder meer een open beet,  een smalle kaak met scheve tanden en met articulatieproblemen. En ook snurken en slaapapneu wordt met een onjuiste tongpositie in verband gebracht. Dat betekent niet dat een lage tongpositie automatisch deze problemen veroorzaakt — groei, anatomie, neusdoorgankelijkheid en gewoonten spelen ook mee. Voor een OMFT-logopedist is de rustpositie daarom onderdeel van een groter plaatje.

Kijk ook eens naar je kind

Kijk eens naar je kind tijdens televisiekijken, tekenen of gamen: zijn de lippen gesloten, wordt er door de neus geademd? En wat gebeurt er met de mond zodra het luistert in plaats van praat?
Je kunt ook samen voelen. Vraag gerust: "Waar is je tong op dit moment?" Niet voordoen, niet verbeteren — eerst alleen ontdekken. Kinderen komen soms met verrassend nauwkeurige antwoorden, en dat bewustzijn is essentieel: iets veranderen wat je niet voelt, is lastig.

En nu nog één keer

Stop even met lezen. Sluit je mond, adem rustig door je neus, en voel: waar is je tong? Waar lag hij voordat je begon te lezen?
Daar begint het werk binnen OMFT: niet met zware training, maar met waarnemen wat er gedurende de dag automatisch gebeurt. De belangrijkste gewoonte is misschien wel dat de tong na al het eten, praten, lachen en zoenen weer precies weet waar hij thuishoort.
 

Afbeelding is AI gegenereerd