Je peuter blaast enthousiast bellen in de tuin. Of knabbelt tevreden op een worteltje. Gewoon spelen en eten, toch?
Ja. Maar ondertussen gebeurt er veel meer.
De tong, lippen, wangen en kaakspieren werken de hele dag samen. Niet alleen om te eten en te praten, maar ook om de groei van het gezicht en het gebit te ondersteunen. Juist in de peuter- en kleuterjaren wordt hiervoor een belangrijke basis gelegd.
Veel ouders letten vooral op rechte tanden of een duidelijke uitspraak. Logisch. Maar de functie van de mond begint al veel eerder. Hoe een kind wordt gevoed, hoe het ademt, kauwt, slikt en de tong gebruikt, heeft namelijk invloed op de ontwikkeling van de kaken en daarmee op de vorm van het gezicht.
De tong als architect
De tong wordt vaak gezien als een spier die nodig is om te eten en te praten. Maar de tong heeft nóg een belangrijke taak. In rust hoort deze tegen het gehemelte te liggen. Daardoor ontstaat een lichte, constante druk die helpt om de bovenkaak breed en symmetrisch te ontwikkelen.
Wanneer een kind veel door de mond ademt of de tong laag in de mond houdt, ontbreekt die natuurlijke ondersteuning. De bovenkaak kan daardoor smaller groeien, waardoor minder ruimte ontstaat voor tanden en kiezen. Omdat de kaken het fundament van het gezicht vormen, kan ook de gezichtsontwikkeling veranderen. Denk aan een langer en smaller gezicht of een minder goed ontwikkelde onderkaak. Functie en groei zijn dus nauw met elkaar verbonden.
Waarom kauwen belangrijk is
Kauwen lijkt vanzelfsprekend, maar veel kinderen eten tegenwoordig vooral zachte voeding. Voor de ontwikkeling van de mond is het juist belangrijk om regelmatig voeding aan te bieden waarop écht gekauwd moet worden.
Kauwen activeert de kaakspieren en geeft belangrijke groeiprikkels aan de kaken. Denk aan een appel, komkommer, paprika of een stevige broodkorst. En geef die appel gerust eens in zijn geheel in plaats van in partjes. Afhappen vraagt meer van de lippen, tong en kaakspieren en is daarmee een mooie oefening voor de mond. Je zou dus kunnen zeggen dat kauwen de krachttraining van de mond is.
Bellenblazen als mondfitness
Ook blazen en zuigen helpen bij de ontwikkeling van de mondspieren. Wanneer kinderen bellen blazen, een veertje wegblazen of drinken met een rietje, oefenen ze spelenderwijs de samenwerking tussen lippen, wangen en tong. Voor kinderen is het gewoon leuk. Voor de mondspieren is het een waardevolle training. Kleine signalen die veel kunnen vertellen
Soms geeft een kind zelf al aanwijzingen dat de mondfunctie extra aandacht verdient. Denk aan een open mond in rust, veel mondademen, snurken, regelmatig kwijlen of moeite met kauwen. Ook spraakproblemen kunnen soms samenhangen met de manier waarop de mondspieren samenwerken.
Wanneer meerdere van deze signalen aanwezig zijn of langdurig blijven bestaan, kan het verstandig zijn om verder te kijken.
Samen kijken naar het grotere plaatje
Een logopedist gespecialiseerd in Oro-Myofunctionele Therapie (OMFT) kijkt niet alleen naar spraak, maar ook naar ademhaling, tongpositie, slikken en de ontwikkeling van gezicht en kaken. Daarbij wordt vaak samengewerkt met tandartsen, orthodontisten, mondhygiënisten en KNO-artsen. Soms kan ook een osteopaat betrokken worden wanneer houding of bewegingspatronen een rol lijken te spelen. Want gezond mondgedrag ontstaat zelden door naar één onderdeel te kijken. Het gaat om het totaalplaatje.
En dat totaalplaatje begint vaak met iets heel eenvoudigs: een kind dat leert ademen , zuigen, kauwen en blazen op de manier waarop het lichaam dat bedoeld heeft.
Een OMFT-gespecialiseerde logopedist bij jou in de buurt vind je via: OMFT.info/therapeut-vinden
Foto: Chat-GPT gegenereerd
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Waarom is de tongpositie belangrijk voor de ontwikkeling van de mond?
De tong hoort in rust tegen het gehemelte te liggen, wat een lichte, constante druk geeft die helpt de bovenkaak breed en symmetrisch te ontwikkelen. Een verkeerde tongpositie kan leiden tot een smallere bovenkaak en een verandering in de gezichtsontwikkeling.
Hoe kan kauwen bijdragen aan de mondontwikkeling van een kind?
Kauwen activeert de kaakspieren en geeft belangrijke groeiprikkels aan de kaken. Het eten van voeding waarop echt gekauwd moet worden, zoals appels of stevige broodkorsten, biedt een goede oefening voor de mondspieren en ondersteunt de ontwikkeling.
Welke activiteiten kunnen helpen bij de ontwikkeling van mondspieren bij kinderen?
Activiteiten zoals bellen blazen, een veertje wegblazen of drinken met een rietje helpen bij de ontwikkeling van mondspieren. Deze activiteiten oefenen de samenwerking tussen lippen, wangen en tong op een speelse manier.
Wat zijn signalen dat de mondfunctie van een kind extra aandacht nodig heeft?
Signalen zoals een open mond in rust, veel mondademen, snurken, regelmatig kwijlen of moeite met kauwen kunnen aangeven dat de mondfunctie extra aandacht verdient. Ook spraakproblemen kunnen wijzen op problemen met de mondspieren.
